Toprak, emek ve direniş arasında bir belgesel; Döngü
Zeytin‘in hafızasında, sinema‘nın izlenimleriyle yer bulan bu belgesel, zeytin ağacının Anadolu’da yalnızca bir tarım ürünü olmanın ötesinde; binlerce yıl süren toprağın, iklimin, emeğin ve kolektif hafızanın ortak dili olduğunu gözler önüne seriyor. İzmir’de Ahmet Adnan Saygun Sanat Merkezi’nde düzenlenen “Döngü” belgeselinin galası, sinema aracılığıyla bu kadim dilin yeniden yankı bulduğu unutulmaz bir akşam olarak hafızalara kazındı. Doğa Derneği yapımcılığında, Bulut Renas Kaçan’ın yönetmenliğini üstlendiği ve Altın Koza’da mansiyon ödülüne değer görülen film, zeytinlikleri sadece korunması gereken alanlar olarak değil, sürdürülebilir yaşam felsefesinin somut ifadesi olarak ele alıyor.
“Döngü”, adını fazlasıyla yansıtan anlatımıyla izleyiciye sunuluyor. Film, zeytin etrafında şekillenen üretim ilişkilerini, kuşaktan kuşağa aktarılan bilgiyi ve bu bilginin sürekliliğini merkezine alırken; doğayla kurulan ilişkimizi sömürüden uzak, ortak varoluş biçimi olarak hatırlatıyor. Zeytinliklerdeki bakım, emek ve dayanışma, belgeselin gerçek tanıklıklarıyla sahneye taşınıyor. Kamera, yalnızca ağaçları değil; o ağaçlarla birlikte yaşayan insanları, kuşları, toprağı ve sessiz birikimi kayda alıyor.
Belgeselin omurgasını oluşturan Orhanlı Köyü’nün JES projelerine karşı verdiği mücadele, çevre tartışmalarının temelinde yatan soruyu yeniden gündeme taşıyor: Hak kavramı kime aittir? Bulut Renas Kaçan’ın gala gecesinde dile getirdiği gibi, film yalnızca insanın değil, insanın bir parçası olan doğanın var olma hakkını da savunuyor. Bu yaklaşım, çevreyi “korunan bir nesne” olmanın ötesine çıkarıp, hukuki ve etik bir özne olarak görmeye davet ediyor. Böylece sinema, estetiğin ötesinde vicdanın ve kolektif hafızanın taşıyıcısı rolünü üstleniyor.
Doğa Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Dicle Tuba Kılıç’ın ifadeleri, belgeselin politik ve kültürel boyutunu pekiştiriyor. Zeytinliklerin biyolojik çeşitliliğe katkısının yanı sıra kültürel sürekliliğe olan önemini vurgulayan film, “Döngü”yü sadece bir çevre belgeseli değil, aynı zamanda bir kültür belgeseli olarak öne çıkarıyor. Orhanlı’dan İkizköy’e, Artvin’den Siirt’e uzanan yaşam savunucuları, Anadolu’nun farklı köşelerinde benzer kaderleri paylaşan coğrafyaların ortak öyküsünü dile getiriyor.
İklim krizi ve kuraklığın etkilediği günümüzde zeytinlikler, yüksek uyum yeteneğine sahip üretim biçimleriyle geleceğe dair güçlü işaretler veriyor. “Döngü”, bu işareti romantize etmeden, sahadaki gerçeği gözler önüne seriyor. Zeytin ağacının yavaşlığı, sabrı ve direnci; modern dünyanın hız, tüketim ve talan odaklı yapısına sessiz ama derin bir başkaldırı olarak okunuyor.
Altın Koza’nın ardından Bozcaada Uluslararası Ekolojik Belgesel Festivali’nde finalist gösterilen bu yapım, İzmir galasıyla birlikte izleyicisini sıradan bir gösterimin ötesinde, derin bir düşünce yolculuğuna davet etti.
“Döngü”, doğayla birlikte var olmanın hâlâ mümkün olduğunu, bunun geçmişin birikimi kadar geleceğe yönelik bir zorunluluk olduğunu sinemanın diliyle bize yeniden hatırlattı.
Zeytin ağacının gölgesinde örülen bu hikâye, aslında hepimize yöneltilmiş basit fakat etkileyici bir soruyla son buluyor: Biz bu döngünün neresindeyiz?
2025 yapımı, 44 dakikalık film hakkında: Yönetmen, görüntü yönetmeni, kurgu: Bulut Renas Kaçan, Senaryo: Galip Ener, Bulut Renas Kaçan, Müzik: Murat Küçükarslan, Oyuncular: Galip Ener, Raziye İçtepe Akyol, Burçin Feran Yaraşlı, Yapımcı: Doğa Derneği
Yemek Kültürü Araştırmacısı ve Yazarı A. Nedim Atilla
Odatv.com
