Anadolu’da atıksız yaşam – Son Dakika GastrOda Haberleri
NEDİR BU SIFIR ATIK?
Öyleyse, Sıfır Atık yaklaşımının ne anlama geldiğini konuşalım. Aslında ideal bir yaşam biçimi olarak görülmesi gereken “Sıfır Atık”, kısıtlı kaynaklarımızı dikkatlice kullanırken aynı zamanda atıklarımızı en aza indirmeyi amaçlar. Bu felsefe, evrene ve çevremize daha duyarlı bir yaşam sürmemizi şart koşar. Bu bakış açısıyla, gereksiz yere ışık yakmamak ya da sebze-meyve atıklarını değerlendirmek gibi davranışlar, bu mantığın doğal sonuçlarıdır.
Atıksız mutfağın temel ilkesinde 5R kuralı yatar.
Refuse (Reddet): Gereksiz ambalajlı ürünler ve tek kullanımlık plastikleri hayatımıza almamak.
Reduce (Azalt): İhtiyaç dışında fazla ürün satın almamak ve porsiyon kontrolüne dikkat etmek.
Reuse (Yeniden Kullan): Kavanoz, saklama kabı ve bez torbalar gibi malzemeleri defalarca değerlendirmek.
Recycle (Geri Dönüştür): Cam, kâğıt ve metal atıkları türlerine ayırarak geri dönüşüme kazandırmak.
Rot (Gübrele/Kompost): Gıda atıklarını kompost yaparak toprağa yeniden kazandırmak.
MUTFAKTA EN PRATİK OLARAK NELER YAPILABİLİR?
Atıksız mutfak, malzemeleri son potansiyellerine kadar kullanmayı hedefler. Sadece ihtiyacımız kadar alım yaparak, mutfak masraflarımızı ve gıda kaybını küçültebiliriz. Eğer sebze ve meyvelerin pestisit oranı düşükse, kabuk ve saplarını da değerlendirmemiz oldukça mantıklı olacaktır. İyi tarım uygulamalarıyla yetiştirilen ürünlerle, örneğin sebze püresi küpleri hazırlayabilirsiniz. Sebzelerin saplarını ve kabuklarını bir poşette dondurucuda toplayın; torba dolduğunda kaynatarak süzüp doğal sebze suyu elde edebilirsiniz. Ya da patates kabuğundan cips, brokoli sapından nefis bir makarna sosu üretebilirsiniz.
Atıksız Lezzetler programı için tariflerimi planlarken birçok denemeye imza attım. Bazı yemeklerin lezzetine kendi kendime inanamıyordum; stüdyoda her şey hızla yerli yerine oturdu…
Kullanılamaz hale gelen gıda atıkları, kompost yapımında değerlendirilebilir. Şehir hayatını yaşıyorsanız, mutfak tezgahı altına sığan küçük kaplar veya balkonunuzda gıda atıklarınızı gübreye dönüştürebilirsiniz.
Ayrıca, mutfakta plastik içermeyen, tekrar kullanılabilir ambalajlara öncelik vermeliyiz. Mumlu bezler; sebze ve meyveleri sarmada, buzdolabında saklamada oldukça etkili, tamamen doğal malzemelerden üretilir. Bir pamuklu bez ve biraz doğal balmumu kullanarak hazırlanan bu ürünler uzun ömürlüdür.
Çelik saklama kapları, hem muhafaza hem de ısıtma amaçlı kullanılabilir. Anne sütünde dahi plastik partiküllerine rastlanırken, haftada 5 gram plastik yuttuğumuz bu dönemde, beslenme düzenimize çok iyi özen göstermeliyiz. Mutfakta ne kadar az plastik kullanırsak, o kadar iyi olur. Doğada çözünme süresi göz önüne alındığında, gereksiz plastik kullanımından kaçınmak en mantıklısıdır.
2015 yılında yapılan bir araştırmada, toplamda 8300 milyon metrik ton saf plastik üretildiği öngörülmüştü. Yalnızca 2015 yılında yaklaşık 6300 Mt plastik atık meydana gelmiş; bunun yaklaşık %9’u geri dönüştürülmüş, %12’si yakılmış, %79’u ise çöplüklerde veya doğal çevrede birikmiştir.
Aynı yıl yapılan tahminlere göre, üretim ve atık yönetimi eğilimleri aynı şekilde devam ederse, 2050 yılına kadar yaklaşık 12.000 Mt plastik atığın çöplüklerde veya doğal çevrede birikeceği söyleniyor. Kendi sonumuzu hazırlamamızın temel nedenlerinden biri bu durum!
Daha anlatacak çok şeyimiz var; ancak öncelikle yaşam tarzımızı değiştirmemiz gerekiyor. Sonrasında adım adım uygulayabileceğimiz ve hatta kendi yöntemlerimizi geliştirebileceğimiz bir alan ortaya çıkıyor. Biraz da özümüze dönmeli; suya, ağaca, ota çiçeğine, buğdaya verdiğimiz değeri yeniden hatırlamalıyız. Çünkü bizler, yaradılanı yaradandan ötürü seven Yunus’un mirasını taşıdığımız bir coğrafyada yaşıyoruz…
Gastronomi Yazarı Asuman Kerkez
Odatv.com
