Gıda güvenliği risk içinde mi I Gıda güvenliği nasıl sağlanır

Son yıllarda marketlerden ödediğimiz gıda fiyatları, sessiz ama çarpıcı bir gerçeği gözler önüne seriyor. Bir litre süt, bir paket makarna ya da bir şişe ayçiçek yağında enerji maliyetlerinin, savaşların, kopan tedarik zincirlerinin ve iklim krizi etkilerinin izi bulunuyor. 2020’lerin ortasında dünya, hiç olmadığı kadar kırılgan bir gıda sistemiyle mücadele ediyor. Üretim, enerji, lojistik ve siyasi krizlerin aynı anda etkili olması sonucu gıda fiyatlarında bugüne kadar görülmemiş artışlar yaşandı. Bu durum, uzmanların giderek daha net uyarılarda bulunmasına neden oluyor!
Eğer mevcut eğilimler devam ederse, 2027’ye doğru küresel gıda güvenliği daha zorlu bir döneme girebilir.

DÜNYADA AÇLIK YENİDEN YÜKSELİYOR
Birleşmiş Milletler Dünya Gıda Programı verilerine göre, 2026 itibarıyla yaklaşık 318 milyon insan ciddi açlık tehlikesiyle yüz yüze. Bu durum, milyonlarca bireyin düzenli olarak yemek bulamaması demek. Temel gıdalara erişimde yaşanan sıkıntılar ve çocukların yetersiz beslenmesi, ülkelerin sürdürülebilirliği üzerine ciddi soru işaretleri oluşturuyor.

En dikkat çekici unsur ise, bu rakamların birkaç yıl öncesindeki seviyelerin neredeyse iki katına çıkmış olmasıdır.

SAVAŞLAR TARIMI SESSİZCE YOK EDİYOR
Çoğu zaman gıda krizleri tarlalarda başlar. Bugün, dünyanın birçok yerinde çiftçiler üreticilikten vazgeçmiş durumda; zorunlu göçler, savaşlar ve çatışmalar bu insanları mülteci konumuna sürükledi.

Gazze, Sudan, Yemen ve Suriye gibi çatışma bölgelerinde tarımsal üretim belirgin bir düşüş yaşadı. Çünkü çiftçiler tarlalara erişemiyor; gidebilseler bile sulama altyapıları zarar görmüş durumda. Lojistik ağlar ise zarar görüp neredeyse ortadan kaldırılmış sayılabilir.

KÜRESEL TAHIL DENGESİNİ SARSTIRAN SAVAŞ
Gıda krizinde en kritik dönüm noktalarından biri, Rusya-Ukrayna savaşı oldu. Bu iki ülke, dünya tahıl ticaretinde kilit oyuncular arasında yer alıyor. Savaşın patlak vermesiyle Ukrayna’nın Karadeniz limanları uzun süre kapandı. Bu durum, özellikle ithalata büyük ölçüde bağımlı olan Afrika ve Orta Doğu bölgelerinde güçlü dalgalanmalara neden oldu. Mevcut gelişmeler, krizin yakın zamanda çözüleceğini düşündürmüyor.

Gıda sisteminde yeterince konuşulmayan ancak hayati önem taşıyan unsurlardan biri de enerjidir. Modern tarımın çalışabilmesi için enerji vazgeçilmezdir; örneğin, traktörler yakıtsız işlev göremez. Sulama sistemleri de enerji gerektirir ve lojistik faaliyetler de bundan payını alır. Bu nedenle enerji fiyatlarındaki artış, gıdanın pahalanmasına doğrudan yansır. Son yıllarda özellikle gübre fiyatlarındaki yükseliş, birçok ülkede çiftçilerin üretim maliyetlerini ciddi şekilde artırdı. Bazı bölgelerde, çiftçiler gübre kullanımını azaltmak durumunda kalınca, bu da verimde düşüşne yol açtı.

AÇLIK, ASLINDA BİR ERİŞİM KRİZİ
Dünyada genellikle gıda tamamen tükenmiyor. Ancak en büyük sorun, insanların gıdaya ulaşamamasıdır. Bu durum, özellikle düşük gelirli ülkelerde çok daha belirgin bir hal alıyor. Gıda fiyatları yükseldiğinde aileler öncelikle et ve süt ürünlerinden vazgeçer, ardından sebze ve meyve tüketimini kısmaya başlar. Nihayetinde ise sadece temel karbonhidratlara dayalı bir beslenme modeli ortaya çıkar.

İKLİM KRİZİ BU TABLOYU DAHA DA ZORLAŞTIRIYOR
Savaşlar zaten kendi başlarına yıkıcı olsa da, iklim krizi durumu daha da karmaşıklaştırıyor.
Son yıllarda artan şiddetli kuraklıklar, ani seller ve aşırı sıcak dalgaları, birçok bölgede tarımsal üretim üzerinde ağır baskı oluşturdu. Böylece dünya, şu anda iki farklı krizle aynı anda mücadele ediyor! Siyasi krizler ve iklim baskısı bir araya geldiğinde, gıda sistemleri daha kırılgan bir hal alıyor.

2027 İÇİN ÜÇ FARKLI SENARYO
Uzmanlar, önümüzdeki birkaç yıl için üç ana senaryoyu öne sürüyor. Çatışmalar sürerse, enerji fiyatları yüksek kalır ve insani yardım fonları yetersiz olursa, küresel gıda güvensizliği daha da derinleşebilir.

Eğer bazı bölgelerde ateşkes sağlanır ve enerji piyasaları daha istikrarlı hale gelirse, kriz tamamen sona ermese de etkileri sınırlandırılabilir.

Uluslararası işbirliğinin güçlenmesi, yerel tarımın desteklenmesi ve gıda sistemlerinin daha sürdürülebilir bir yapıya kavuşması durumunda, küresel kırılganlık da azaltılabilir.

Dünya artık gıda sistemini yeniden ele almak durumunda. Bugün uzmanların ortak noktada buluştuğu önemli bir gerçek var; gıda krizini aşmak için yalnızca üretimi artırmak yeterli değildir.

Enerji, ticaret, iklim ve siyasi istikrarın birlikte değerlendirilmeden, dayanıklı bir gıda sistemi oluşturmak imkansız.

Yalnızca daha fazla gıda üretmeye mi odaklanacağız, yoksa gıda sistemini daha adil ve dayanıklı bir yapıya mı kavuşturacağız?

Bu sorunun cevabı, önümüzdeki yıllarda milyarlarca insanın sofrasını doğrudan etkileyecek nitelikte.

Odatv.com