Yılbaşı sofraları tatlısız olmaz I Yılbaşı tatlıları
Sonhos (Rüyalar) … Portekiz’e uğradığınızda, özellikle Lizbon veya Porto’daki pastanelerde ya da Noel pazarlarında bu tatlıları denemelisiniz – çoğunlukla sıcak şarap (vinho quente) ile servis edilir!
Balkan ülkelerinde Christmas ve Yılbaşı döneminde tatlı kültürü, Osmanlı İmparatorluğu’nun ortak mirası nedeniyle büyük ölçüde benzerlik gösterir – şerbetli tatlılar (baklava, tulumba, kadaif) ön plandadır. Her ülke kendi benzersiz gelenekleri ve çeşitleri ile fark yaratır. Genellikle aile sofralarında bolca hazırlanan bu tatlılar, misafirlere ikram edilir ve bereketin sembolü olarak kabul edilir. Geçen yazımızda da belirttiğimiz gibi, Vasilopita (Aziz Vasil Pastası) Yılbaşı’nın (1 Ocak, Aziz Vasil Günü) vazgeçilmezidir. Portakal aromalı mayalı kekin içine gizlenen madeni para, bulan kişiye yıl boyunca şans getirir. Üzerine pudra şekeri serpilir.
Bulgaristan’da ise çabucak tüketilen lezzetler arasında baklava ve “Tolumbichki” (tulumba benzeri) tatlılar bulunur.
Sırbistan, Bosna-Hersek, Hırvatistan ve Karadağ’da da yine baklava (çeşitli şekillerde: rulo şeklinde “saraglia” veya yuva andıran “gnezda”, tulumba ve Kadaif/Künefe; en yaygın olanı cevizli ya da fıstıklı baklava; tulumba şerbetli kızarmış çubuk formunda) öne çıkar. Bosna’da “hurmasice” (hurma şekline benzeyen kurabiye) da popülerdir. Cozonac; ceviz, kakao veya lokum doldurmasıyla örülen tatlı ekmek/kek çeşidi olarak Noel və yılbaşı sofralarında mutlaka bulunur; bazen içerisinde Türk lokumu (rahat lokum) da bulunmaktadır.
Arnavutluk, Kuzey Makedonya ve Kosova’da da yine baklava, tulumba, kadaif ile birlikte sheqerpare (şekerpare) baskın tatlılar arasındadır. Arnavutluk’ta yerel tatlılar arasında “ballokume” (mısır unundan yapılan kurabiye) de yer alır.
Balkanlar’da yılbaşı tatlıları genellikle ev ortamında, aile büyükleri tarafından özenle hazırlanır ve komşular arasında dağıtılarak paylaşım ve bolluk vurgulanır. Osmanlı/Türk etkisiyle şerbetli tatlılar yaygınken, Hristiyan geleneklerinde (Yunan, Sırp, Bulgar) şans getiren para saklama ritüeli de sıkça uygulanır.
TATLIDAN VAZGEÇMEDEN HAFİFLEMEK
Yazının sonunda hem okuyuculara hem de kendime bir hatırlatma: Yılbaşı ile tatlı arasındaki bağ kopmaz. Ancak son zamanlarda rafine şeker içeren tatlılara karşı daha bilinçli alternatifler ortaya çıkıyor. Kuru incir, kayısı ve hurma; doğal şekerleri ve lif değerleriyle öne çıkıyor. Yoğurt, baharatlar veya bir parça bitter çikolatayla bir araya getirilen bu kuru meyveler, yılbaşı tatlılarına daha dengeli ve modern bir dokunuş sağlıyor. Tatlıdan tamamen vazgeçmeden hafiflemek mümkündür.
Yemek Araştırmacısı ve Yazarı A. Nedim Atilla
Odatv.com
