Plastik mutfağımıza nasıl sızdı I Plastik sağlığımızı nasıl tehdit ediyor

Burger tutkunları, bir burgerden sadece ekmek, marul, domates ve peynir almakla kalmıyor; aynı zamanda PFAS, ftalat, BPA ve alev geciktirici maddelerden oluşan bir kimyasal karışımı da vücutlarına yüklüyor. Bilim insanları, bu bileşenlerin hormon dengelerini bozduğunu, bağışıklığı zayıflattığını ve bazı kanser türleri riskini artırdığını belirtiyor.

Üstelik problem yalnızca hamburgerin kendisiyle sınırlı değil. Ambalaj malzemesi, pişirme sırasında kullanılan plastik spatula, yapışmaz tava hatta tepsi bile bu zararlı kimyasalların kaynağı olarak öne çıkıyor.

PLASTİK KONFOR SAĞLADI, KİMYASAL YÜKGETİRİYOR
Plastik, modern yaşama büyük bir konfor kazandırdı: ucuz, hafif, dayanıklı ve her alanda mevcut. Ancak, bugün evlerimizin neredeyse tamamı plastikle kaplı; koltuk döşemeleri, halılar, laminant döşemeler, gıda paketleri, mutfak gereçleri… Bilim insanlarına göre esas problem, plastiğin kendisinden ziyade ona eklenen binlerce kimyasal katkı maddesi.

İsviçre ve Norveç kökenli araştırmacıların oluşturduğu geniş veri tabanına göre, plastikle bağlantılı 16 bin kimyasal tespit edilmiş. Bunlardan en az 5 bin 400 tanesi insan sağlığına zararlı olarak değerlendiriliyor.

SİYAH PLASTİK, ELEKTRONİK ATIK VE ZEKA RİSKİ
Mutfaklarda sıklıkla kullanılan siyah plastik spatulalar ve tepsiler, çoğunlukla geri dönüştürülmüş elektronik atıklardan elde ediliyor. Bu ürünler yüksek miktarda bromlu alev geciktirici maddeler içerebiliyor.

Yapılan araştırmalar, bu maddelerin çocuklarda zeka geriliği, nörogelişimsel bozukluklar ve öğrenme güçlükleriyle bağlantılı olduğunu gösteriyor.

Yani, ocakta mühürlenen masum bir köfte, aslında beyni etkileyen kimyasallarla temasa geçebiliyor.

Yapışmaz tavalar, karton tabaklar, kompostlanabilir olarak nitelendirilen çatal-bıçak setleri…
Hepsinin ortak paydası: PFAS.

Araştırmalar, marketten temin edilen ürünlerin yaklaşık %75’inde ftalat bulunduğunu ortaya koyuyor. Konserve gıdaların büyük bir bölümünde ise hala BPA veya benzeri maddeler mevcut. “BPA’sız” etiketli ürünlerde bile BPS ve BPF gibi benzer kimyasallar kullanılıyor. Özellikle ultra işlenmiş gıdalar, bu zararlı maddeler açısından en riskli grup olarak öne çıkıyor.

HORMONLAR KARIŞIKLIĞA UĞRADI, RİSKLER ARTTI
Bu kimyasalların ortak özelliği, endokrin bozucu etkileri. Yani, vücudun hormon sistemini taklit ederek yanıltıyorlar. Bilimsel veriler de çarpıcı; anne karnında maruziyet başlıyor. Ftalata yüksek oranda maruz kalan kadınlarda erken doğum riski artarken, BPA obezite ve diyabetle ilişkilendiriliyor.

Üstelik mesele tek bir kimyasalda bitmiyor. Uzmanlara göre, birlikte maruz kalınan bu maddeler, tek tek “güvenli” olarak kabul edilen dozların ötesinde etkiler yaratabiliyor.

NE YAPABİLİRİZ?
Uzmanların önerileri sınırlı fakat nettir. Plastiği ısıtmayın, sıcak ve yağlı yemekleri plastik kaplarda muhafaza etmeyin, ultra işlenmiş gıdalardan kaçının ve cam, çelik, döküm gibi alternatifleri tercih edin. Ancak bilim insanlarına göre kişisel önlemler yeterli olmuyor; gerçek çözüm, plastiklerde kullanılan kimyasalların tıpkı ilaçlar gibi sıkı kontrol edilmesinden geçiyor.

Odatv.com