Nihayet bilimsel bir yoğurt kitabımız oldu
Bu eser, Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Süt Teknolojisi Bölümü Öğretim Üyesi ve değerli dostum Prof. Dr. Cem Karagözlü, Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Gastroenteroloji Bölümü E. Öğretim Üyesi Dr. Eren Akçiçek ve Ege Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümü Öğretim Prof. Dr. Semih Ötleş tarafından kaleme alınmış olup 388 sayfadan oluşmaktadır.
Kitap, Dr. Eren Akçiçek anısına yayımlandı… Yayınlanmasını görmeden aramızdan ayrılan Editör Dr. Eren Akçiçek’in hatırasına sunulan bu eser, süt sektörüne önemli katkıları olan merhum bilim insanları Prof. Dr. Hasan Yaygın ve Prof. Dr. Sıddık Gönç ile 2019 yılında Ege Üniversitesi Kampüsünde trafik kazası sonucu yaşamını yitiren Süt Teknolojisi Bölümü öğrencisi Sezen Zambak’a da ithaf edilmiştir.
Kitabın editörleri Prof. Dr. Cem Karagözlü ve Prof. Dr. Semih Ötleş, kitabın hazırlanma sürecinin uzun sürdüğünü söyleyerek; “Yoğurt, bu toprakların sadece bir gıdası olmanın ötesinde; belleği, dili, mutfağı, sağlığı ve bilimi bir arada taşıyan kadim bir kültür mirasıdır. Orta Asya bozkırlarından Anadolu’nun mutfaklarına, geleneksel halk hekimliğinden modern tıp literatürüne uzanan bu yolculuk, yoğurdu hem günlük yaşamın vazgeçilmezi hem de multidisipliner bilimsel araştırmaların odağı haline getirmiştir. Bu kitap, yoğurdu kültür, teknoloji ve sağlık boyutlarıyla bütüncül bir bakış açısıyla ele almayı amaçlamaktadır.” sözleriyle süreci anlattılar.
Eser, tarih, dil, antropoloji, gıda bilimi, mikrobiyoloji, biyokimya, beslenme ve tıp dallarından 35 değerli bilim insanının katkısıyla hazırlandı. Kültür bölümünde yoğurdun tarihsel yolculuğu, kökeni, klasik tıp metinlerindeki yeri, Türk mutfağındaki önemi ve toplumsal hafızadaki kutlamalara dair yönleri incelenmektedir. Teknoloji bölümünde ise yoğurdun biyokimyası, mikrobiyolojisi, üretim teknolojileri ve çeşitleri bilimsel temeller çerçevesinde sunulmaktadır. Sağlık bölümünde, yoğurdun probiyotik etkilerinden kronik hastalıklarla olan ilişkisine; gebelik, çocukluk ve yaşlılık dönemlerinde oynadığı role, bağışıklık sistemi, sindirim, metabolizma, enfeksiyonlar ve uyku üzerindeki etkilerine kadar geniş bir yelpazeye yayılan, güncel ve kanıta dayalı bilgiler yer almaktadır.
“Bu kitap derin bir vefa duygusunun ifadesidir”
Bu eserin ortaya çıkış süreci aynı zamanda derin bir minnet ve vefa duygusunun yansımasıdır. Birlikte editörlüğünü yürütmeyi planladığımız saygın bilim insanı, hekim ve yol göstericimiz Dr. Eren Akçiçek, hazırlık aşamalarında aramızdan ayrılmıştır. Bilimsel titizliği, insanı merkezine alan hekimlik anlayışı, genç meslektaşlarına açtığı kapılar ve üretken akademik yaşamıyla Eren Hocamız, yalnızca kendi alanında değil, hepimizin zihin ve kalplerinde silinmez izler bırakmıştır.
Umuyoruz ki bu kitap, araştırmacılar, sağlık profesyonelleri, gıda sektörü çalışanları ve yoğurdu yalnızca bir besin değil, kültürel bir değer olarak gören herkes için önemli katkılar sunar. Eren Hocamızın, bilginin paylaştıkça çoğaldığına dair inancını, saygı ve özlemle yad ediyoruz.”
Kitaptan şimdi Adem Horay’ın makalesine ait bir bölümün özetini sunuyorum:
Yoğurt, tarih boyunca özellikle Anadolu kültüründe insan sağlığı ve beslenmesinde hayati bir rol oynamıştır. Birçok millet tarafından tüketilmesine rağmen, tarihsel olarak Türk ile özdeşleşmiş ve kültürel bir simge haline gelmiştir. Farklı hayvanların sütünden elde edilen bu ürün, zaman içinde sadece basit bir gıda olmaktan çıkarak, bir sağlık ürünü niteliği kazanmış; 20. yüzyıldan itibaren evlerden fabrikalara, hatta eczane raflarına kadar endüstriyel olarak üretilmeye başlanmıştır.
Yoğurdun ilk olarak nasıl ve nerede üretildiğine dair pek çok teori bulunsa da, hayvancılığın yoğun olduğu Mezopotamya, Orta Asya ve Anadolu bölgeleri öne çıkan yerlerdir.
