Homeros kahramanları nasıl besleniyordu I Homeros’un eserlerindeki yemekler I Homeros’un şölen sofraları
KUTSAL KADEH: PRAMNİOS ŞARABI
Destanlarda şarap, yalnızca sade bir içecek olarak değil; aynı zamanda yaraları şifalandıran bir iksir ve tanrılara adanan kutsal bir sunu olarak tasvir edilir. Hatta keçi peyniri ve arpa unuyla karıştırılarak hazırlanan Pramnios şarabı, antik dönemde neredeyse bir “enerji içeceği” gibi değerlendirilirdi. Ersin Doğer Hocam şöyle anlatır: “Ozan Homeros, ünlü destanı İlyada’nın satırlarında ‘Pramnios’ (veya Pramnos) adını andırır. Üstelik ikinci destanı Odysseia’da, büyücü Kirke’nin Odysseus ve arkadaşlarını Pramnios şarabıyla sarhoş edip geçici olarak alıkoyduğunu bildirir. Henüz M.Ö. 9. yüzyıla dayanan üretimiyle tüm antik dünyada ün kazanan bu şarap, sonrasında ünlü komedi yazarı Aristophanes, Athenaeus ve yaşlı Plinius gibi isimler tarafından övgüyle anılmıştır. Bu seçkin şarabın elde edildiği asmaların yetiştiği bölgeler arasında İkaros, Lesbos (Midilli) ve özellikle Smyrna’nın bulunduğu İonia yer almaktadır.”
Tanrıça Athena, taliplerin ısrarından bıkan Odysseus’un oğlu Telemakhos’tan, yardım dilemek üzere babasının dostlarına gitmesini emrettiğinde, Telemakhos’tan uzun yolculuğa çıkmadan önce hizmetçisinden gerekli yolluğu hazırlamasını talep etmişti.
“İki kulplu testilere şarabı doldur, / Tatlı olsun; hani o kıymetli, bir gün çıkagelir diye sakladığın güzel şarap, / Ardından gelen on iki testi tatlılıkla doldur, / Tüm testilerin ağzını sımsıkı kapa, / Sağlam dikişli tulumlara un serp, / En iyi öğütülmüşünden yirmi ölçek olsun”. (Homeros, Odysseia, Çeviren: Azra Erhat ve A. Kadir, Can Yayınları)
SİNEMADA GASTRONOMİK İZLENİMLER
2004 yapımı Troy filminde gastronomi, kamp ateşleri etrafında gelişen lojistik bir unsur olarak kendini gösterir. Aşil (Brad Pitt) ile Agamemnon arasındaki güç çatışması, yalnızca toprağı değil; ganimet niteliğindeki şarap küplerini ve hayvan sürülerini de kapsamaktadır. Filmdeki ziyafet sahneleri, yaklaşan kanlı savaş öncesindeki o gergin “son akşam yemeği” hissiyatını pekiştirmek için görsel bir kontrast unsuru olarak kullanılır.
İlyada’nın uyumlu mısraları arasında en canlı sofra, savaş esnasında ele geçirilen kadın köle Hekamede’nin Nestor aracılığıyla Akhilleus ve yoldaşlarına sunduğu yemektir.
“Kadın, öncelikle masayı öne çekti,
Göz alıcı, göktaşından cilalı bir masa,
Üzerine tunçtan hazırlanmış bir kap yerleştirdi,
İçkiye lezzet katacak soğan ve sarı bal ekledi,
Yanında kutsal buğday ekmeğinden yapılmış ekmeği sundu,
Ayrıca iki ayaklı, zarif bir kupa getirdi,
Kupanın üstü altın kakayla bezeli,
Dört adet kulbu vardı,
Her bir kulp, altının içinden iki kumru şeklindeydi.
Doluyken kimse bunu kaldıramazdı,
Fakat yaşlı Nestor bunu zahmetsizce kaldırdı,
Kadın Pramnos13 şarabını ekledi,
Üzerine tunç rendeyle keçi peyniri ufaladı,
Daha sonra beyaz un serpti,
Ve, “Hadi buyurun” dedi.” (Homeros, İlyada, Çeviren: Azra Erhat ve A. Kadir, Can Yayınları)
