Neden sürekli aç hissediyoruz I Kilo kontrolünde rol oynayan hormonlar

Bir yemekten birkaç saat sonra açlık çekmek ya da doygun hissettikten sonra yeme isteğinin kaybolması oldukça normal bir durum. Fakat iştahın etkili olmasının arkasında sadece boş bir mide yok. Beyin, bağırsaklar, pankreas ve yağ dokusu arasında sürekli işleyen karmaşık bir hormonal sistem, ne kadar yiyeceğimizi, ne zaman doyacağımızı ve vücudun yağ depolama eğilimini düzenliyor.

Açlık ve tokluk hissi, vücudun hayatta kalma mekanizmasında görev yapan hormonlarla yakından ilişkilidir. Bu yüzden diyet sırasında daha fazla açlık hissetmek veya stresli dönemlerde yüksek kalorili yiyeceklere yönelmek aslında tesadüf değil.

Yağ dokusu düşündüğümüzden daha aktif

Çok uzun süre boyunca yağ dokusunun sadece enerji depoladığı kabul edilirdi. Ancak günümüzde bunun, hormon üreten aktif bir yapı olduğu anlaşılmıştır. Bu sistemin en önemli elemanlarından biri leptindir.

Leptin, yağ hücrelerinden salınarak beyne “doydum” mesajı iletir ve normalde iştahı azaltması beklenir. Ancak obezite durumunda, yüksek leptin seviyelerine rağmen vücut bu hormona karşı direnç geliştirebiliyor. Böylece beyin hala açlık sinyallerine maruz kalabiliyor.

Öte yandan, kalori kısıtlaması ve yağ kaybı başladığında leptin seviyeleri düşerken, bu durum vücudun kendini koruma mekanizmasına geçmesine ve açlık hissinin artmasına neden olabilir.

Açlık hormonu diyeti zorlaştırmasının nedeni nedir?

Mide tarafından salgılanan ghrelin, genellikle “açlık hormonu” olarak anılır. Yemek öncesinde yükselip yemek sonrasında düşer. Ancak uzun süre düşük kalorili beslenme durumunda ghrelin seviyesi yüksek seyredebilir.

Bu durum özellikle yağlı ve şekerli yiyeceklere olan isteği artırabilir. Araştırmalar, yüksek ghrelin düzeyine sahip kişilerde gıda isteğinin ve kilo alma riskinin artabileceğini göstermektedir.

Tokluk hissi nasıl ortaya çıkıyor?

Bağırsakta üretilen CCK hormonu, yemek sonrası tokluk hissinin oluşmasına yardımcı olur. Aynı zamanda sindirimi yavaşlatarak midenin daha uzun süre dolu kalmasını sağlar ve böylece bir sonraki öğüne kadar açlık hissetme süresi uzar.

Benzer şekilde, son dönemlerde kilo yönetimi çalışmalarında öne çıkan GLP-1 hormonu, yemek sonrası salınımı ile hem mide boşalmasını geciktirir hem de beynin iştah kontrol merkezlerini etkileyerek daha uzun süre tok kalınmasını destekler.

Wegovy ve Ozempic neden bu kadar gündemde?

Son yıllarda sıkça konuşulan Wegovy ve Ozempic gibi ilaçlar, GLP-1 hormonunun etkisini taklit ederek çalışmaktadır. Başlangıçta diyabet tedavisi amacıyla geliştirilen bu ilaçlar, iştahı azaltmaları ve kan şekerini düzenlemeleri sayesinde kilo yönetiminde de ilgi çekmektedir.

Yeni nesil tedaviler ise yalnızca GLP-1’e odaklanmakla kalmayıp, GIP adı verilen başka bir hormonu da hedef alarak insülin salınımını ve yağ metabolizmasını etkiliyor.

Uzmanlar, ilaçların tek başına çözüm olmadığını vurgularken; beslenme düzeni, fiziksel aktivite, uyku kalitesi ve stres yönetiminin de önemli faktörler olduğunu belirtiyor.

Stres ve uykusuzluk iştah üzerinde değişiklik yapıyor

Kronik stres dönemlerinde kortizol seviyelerinin artması, tatlı, tuzlu ve yüksek kalorili yiyeceklere yönelmeyi teşvik edebiliyor.

Aynı şekilde, yetersiz uyku da açlık hormonlarını etkiliyor. Araştırmalar, kötü uyuyan kişilerde ghrelin seviyesinin artarken, tokluk hormonu leptinin düştüğünü göstermektedir. Bu yüzden uykusuzluk, ertesi gün daha fazla yeme isteğinin ortaya çıkmasıyla ilişkilendiriliyor.

Egzersiz hormonları nasıl etkiliyor?

Düzenli fiziksel aktivite yalnızca kalori yakımını sağlamakla kalmaz. Özellikle aerobik egzersizlerin geçici olarak ghrelin seviyelerini düşürdüğü ve GLP-1 seviyelerini artırdığı gözlemleniyor. Ayrıca egzersiz, insülinin vücutta daha etkili çalışmasına yardımcı olur.

Uzmanlara göre, sürdürülebilir kilo kontrolü için tek bir hormona odaklanmak yerine, tüm sistemi anlamak önemlidir. Çünkü iştahı yöneten mekanizma, birbiriyle etkileşim içinde olan birçok hormonun birlikte çalışmasından oluşmaktadır.

Odatv.com